Жертөледегі серверлік бөлмеден Google Cloud-қа дейін: қазақстандық бизнес үшін тоқтап қалусыз миграцияның қадамдық жоспары

Көпшілікке таныс көріністі суреттеп көрейік. Көтерме саудамен айналысатын типтік қазақстандық сауда компаниясының кеңсесі. Дәліздің соңында, қойманың жанында "серверлік бөлме" деп мақтанышпен аталатын бөлме бар. Онда тірек (немесе жай ғана металл сөре) тұр, екі-үш сервер гуілдеп, свитч жыпылықтап тұр, ал қабырғада жазда тоқтаусыз жұмыс істейтін кәдімгі тұрмыстық кондиционер ілулі. Компанияның бүкіл IT-инфрақұрылымы — 1С базасы, файлдық қоқыс, CRM-жүйесі және көтерме саудагерлерге арналған портал — осы "темірге" және аптасына бір рет келетін жүйелік әкімшінің "адал сөзіне" сүйеніп тұр.

Қазақстандағы шағын және орта бизнес (ШОБ) үшін бұл абсолютті норма. Тарихи тұрғыдан алғанда, кәсіпкерлер "өз" темірін қалайды. Оған қол тигізуге болады, ол кеңседе тұр және бұл қауіпсізірек сияқты көрінеді. Бірақ компания өскен сайын, бұл бақылау иллюзиясы тым қымбатқа түсе бастайды. Серверлер ескіреді, дискілер істен шығады, электр қуатының үзілуі жұмысты тоқтап қалуға әкеледі, ал резервтік көшірме, әдетте, "кейде" және сыртқы USB-дискіне жасалады.

Бүгін біз бизнестің Google Cloud-қа көшуге қалай бел буатыны, неліктен бұлт тек IT-алыптар мен финтех үшін ғана емес екендігі және бірде-бір клиент тоқтап қалуды байқамайтындай етіп миграцияны қалай ұйымдастыру керектігі туралы сөйлесетін боламыз.

Қазақстандық бизнестің бұлт алдындағы басты қорқыныштары

Біз құрылтайшыларға немесе қаржы директорларына инфрақұрылымды Google Cloud-қа көшіруді ұсынғанда, әрқашан бірдей қарсылықтарға тап боламыз. Оларды талдап көрейік.

1-қорқыныш: "Бұл қымбат. Одан да біз бір рет 3 миллион теңгеге сервер сатып аламыз, және ол 5 жыл жұмыс істейді"

Бұл күрделі шығындардың (CapEx) операциялық шығындарға (OpEx) қарсы классикалық тұзағы. Иә, сіз 3-5 миллион теңгеге сервер сатып аласыз. Бірақ сіз виртуализация лицензияларының құнын, Windows Server құнын, үздіксіз қуат көздерін (ИБП), кондиционерді, жанып кеткен дискілерді ауыстыруды және осының бәріне қызмет көрсететін инженердің жалақысын есептеуді ұмытып кетесіз. Сонымен қатар, сіз серверді болашақ өсу үшін "қорымен" сатып аласыз, яғни алғашқы екі жылда бос тұратын қуаттылықтар үшін артық төлейсіз. Бұлтта сіз дәл қазір шынымен қолданып жатқан ресурс үшін ғана төлейсіз. Шағын компания үшін бұлттық инфрақұрылымға ай сайынғы 30-50 мың теңге көлеміндегі шот — бұл шынайылық.

2-қорқыныш: "Ал егер интернетті өшіріп тастаса ше? Бізде Қазақтелеком/Транстелеком кейде құлап қалады ғой"

Орынды қауіп. Егер кеңсеңізде интернет жоғалса, сіз бұлтқа қосыла алмайсыз. Бірақ бұған басқа қырынан қарайық: егер локальді сервері бар кеңсеңізде интернет жоғалса, сіздің қашықтағы қызметкерлеріңіз, "даладағы" менеджерлеріңіз және B2B порталындағы клиенттеріңіз де жүйеге кіру мүмкіндігінен айырылады. Шешім қарапайым: кеңсеге автоматты түрде ауысуы (failover) бар екі түрлі провайдерден екі тәуелсіз интернет-арнасын жүргізу. Бұл бизнес өлшемдері бойынша өте арзан тұрады, бірақ байланыс мәселесін мәңгілікке шешеді.

3-қорқыныш: "Онда біздің деректерімізді ұрлап кетеді, ал кеңседегі сервер — құлыптаулы тұр"

Локальді сервердің физикалық қауіпсіздігі көбінесе гипсокартон есікпен және қуат кабелін байқаусызда швабрамен іліп кетуі мүмкін еден жуушымен шектеледі. Локальді серверлердегі деректер сирек шифрланады. Google Cloud-та сіздің деректеріңіз қарулы күзеті, биометриялық рұқсаты және көп деңгейлі резервтеуі бар дата-орталықтарда сақталады. Барлық деректер әдепкі бойынша шифрланады (Encryption at rest және in transit). Бұлтта немқұрайлылық немесе серверлерді тәркілеу салдарынан деректеріңіздің "ағып кету" ықтималдығы нөлге ұмтылады.

Кейс: Дистрибьютордың дүрбелеңсіз және тоқтап қалусыз миграциясы

Құр сөз болмас үшін, ОЗАТ зертханасының жақында болған жобасын талдап көрейік. Бізге аймақтық дистрибьюторлық компания жүгінді. Көлемі Enterprise өлшемдері бойынша қарапайым, бірақ бизнес иесі үшін өте маңызды: шамамен 150 қызметкер, 1С (Сауданы басқару) жүйесінде 30 белсенді пайдаланушы, шағын CRM-жүйесі және көтерме тапсырыстарды қабылдауға арналған B2B-порталы. 1С деректер базасының көлемі — шамамен 80 ГБ, файлдық мұрағаттың жалпы көлемі — 300 ГБ.

Мәселе: Ескі сервер "өле" бастады. Құжаттарды өткізу кезінде 1С қатты баяулайтын. B2B-порталы мезгіл-мезгіл құлап қалатын, өйткені ол 1С-пен бір машинада айналып тұрды. Бизнес иесі менеджерлер мен клиенттердің тұрақты шағымдарынан шаршады.

Біз Google Cloud-қа көшуді ұсындық. Жоспар процесс аз уақытты алатындай және сатылымдарды тоқтатпайтындай етіп жасалды.

Қадамдық миграция жоспары (Біз мұны қалай жасадық)

1-қадам. Аудит және инвентаризация (1-апта)

Сіз білмейтін нәрсені көшіру мүмкін емес. Біз ескі серверде ./collect_metrics.sh метрикаларды жинау скриптін іске қостық. 64 ГБ жедел жадының 1С 40 ГБ көлемін пайдаланатыны, ал қалғанын екі жыл бойы ешкім пайдаланбаған ескі, баяғыда ұмытылған SQL-сервер "жейтіні" белгілі болды. Біз тәуелділіктердің нақты картасын жасадық: кім, қайда және қандай порттар арқылы қосылады.

2-қадам. Landing Zone өрістету (2-апта)

Біз деректерді бірден көшірмедік. Алдымен Google Cloud-та "қону алаңын" дайындау керек болды.

• Виртуалды желіні (VPC) және брандмауэр ережелерін баптадық. Бұлтқа сырттан кіру мүмкін емес еді, тек қорғалған IPsec VPN туннелі арқылы ғана.
• Cloud VPN көтердік. Бұл кеңсенің локальді желісін және Google Cloud желісін біріктіруге мүмкіндік берді. Кеңсе компьютерлері үшін бұлттық сервер көрші бөлмеде тұрғандай болып көрінді (локальді IP-мекенжайлар).
• Екі виртуалды машина (Compute Engine) жасадық: біреуі PostgreSQL деректер базасы үшін (1С үшін арнайы оңтайландырылған), екіншісі — пайдаланушыларға арналған терминалдық сервер ретінде.

3-қадам. 1С мәселесін шешу (3-апта)

1С — бұл бұлттар үшін ауыр тақырып. 1С клиенті желілік кідірістерге (пингке) өте сезімтал. Егер деректер базасы бұлтта болса (мысалы, Франкфуртта), ал клиент Алматыдағы есепшінің компьютерінде іске қосылса, пинг шамамен 90-100 миллисекундты құрайды. 1С үшін бұл өлімге әкеледі: интерфейс қатып қалады, құжаттар минуттап өтетін болады.

Шешім: Біз Remote Desktop Services (RDS) паттернін қолдандық. Біз терминалдық серверді (Windows Server) дәл сол Google Cloud дата-орталығында, деректер базасы серверінің жанына орналастырдық (олардың арасындағы кідіріс < 1ms). Қазақстандық пайдаланушылар терминалдық серверге RDP арқылы (қауіпсіз VPN арқылы 3389 портымен) қосылады. RDP хаттамасына 100 мс пинг бәрібір, ол жай ғана суретті жібереді. Нәтижесінде 1С "ұшады", өйткені есептеулер тікелей бұлтта орындалады, ал пайдаланушылар лездік жауапты көреді.

4-қадам. B2B-порталын жаңғырту

Компанияның B2B-порталы PHP тілінде жазылған және ескі Apache-де айналып тұрған. Біз оны виртуалды машинаға сүйремедік. Оның орнына біз порталды Dockerfile көмегімен Docker-контейнерге "қаптап", оны Google Cloud Run-да өрістеттік.

Бұл неге маңызды? Cloud Run — бұл серверсіз (serverless) орта. Түнде, көтерме саудагерлер ұйықтап жатқанда және тапсырыстар жоқ кезде, Cloud Run олармен бірге ұйықтайды, және клиент ештеңе төлемейді. Күндіз ол автоматты түрде масштабталады. Порталдың деректер базасын біз MySQL-ге арналған басқарылатын Cloud SQL сервисіне көшірдік. Енді бэкаптар автоматты түрде жасалады, ал порталдың тұрақтылығы 1С-тің қаншалықты жүктелгеніне тәуелді емес.

5-қадам. Бизнеске әсер етпей тестілеу (4-апта)

Біз деректер базасының "қимасын" жасап, инфрақұрылымның толық көшірмесін бұлтта өрістеттік. Біз бірнеше негізгі қызметкерлерден (бас есепші және аға сату менеджері) негізгі жұмыспен қатар 1С-тің тестілік бұлттық нұсқасында бір-екі күн жұмыс істеуін сұрадық.

Бас есепшінің үкімі: "Ол біздің ескі серверіміз жаңа болған кездегіден де жылдамырақ жұмыс істейді". Багтар табылған жоқ.

6-қадам. "Икс" сағаты — Миграция (Жұма, 20:00)

Миграция әрқашан жұма күні кешке жүргізіледі. Егер бірдеңе дұрыс болмай қалса, сізде кері қайтаруға (rollback) сенбі және жексенбі бар.

1. Сағат 20:00-де барлық пайдаланушылар кеңседегі ескі серверден мәжбүрлі түрде ажыратылды.
2. 1С және B2B-порталының деректер базалары "тек оқу" (Read-Only) режиміне ауыстырылды.
3. Барлық деректердің соңғы дампы (резервтік көшірмесі) жасалып, олар қорғалған арна арқылы Google Cloud-қа көшірілді. 100 ГБ деректер базасы үшін бұл шамамен екі сағатты алды.
4. Деректер базалары бұлтта қалпына келтіріліп, B2B-порталының DNS-жазбалары жаңа Cloud Run IP-мекенжайларына ауыстырылды.
5. Түнгі сағат 01:00-де жүйе толығымен жұмыс істеуге дайын болды.

Дүйсенбі күні сағат 09:00-де менеджерлер жұмысқа келіп, жұмыс үстеліндегі дәл сол 1С белгішесін басты (біз топтық саясаттар арқылы таңбашаларды алдын ала жаңартып қойдық) және жұмыстарын жалғастырды. Олар айырмашылықты тек жылдамдықтан ғана байқады — құжаттар 15 секундтың орнына 2 секундта өтетін болды.

Қаржылық қорытынды (Шағындарға арналған FinOps)

Нәтижесінде біз не алдық?

• Жаңа серверге ешқандай күрделі шығындар жоқ (ал ол кем дегенде 4 млн теңге тұрар еді).
• Google Cloud үшін ай сайынғы шот (екі виртуалды машина, Cloud SQL, Cloud Run, VPN, бэкаптарға арналған Storage) жүктемеге байланысты айына шамамен $180-$220 құрады.
• Біз терминалдық серверді түнде және демалыс күндері автоматты түрде өшіруді (Schedules) баптадық. Компания қатаң түрде 9-дан 18-ге дейін жұмыс істейтіндіктен, сервер айына 730 сағаттың орнына тек 220 сағат жұмыс істейді. Бұл клиентке виртуалды машиналар құнының шамамен 60%-ын үнемдеді.

Түйіндеме: Бұлт — бұл еркіндік

Локальді бизнес үшін бұлтқа көшу — бұл сәнді технологиялар туралы емес. Бұл бизнес иесінің тыныштығы туралы. Енді сізге сервер жанып кетеді, еден жуушы сымды жұлып алады, қатты диск жылдық бухгалтериямен бірге өледі деп алаңдаудың қажеті жоқ.

Сіз өсуіңізбен бірге масштабталатын корпоративтік деңгейдегі инфрақұрылым аласыз. Ал ескі серверлік бөлмені қызметкерлерге арналған жайлы ас үйге айналізуға болады.

Сіздің инфрақұрылымыңыз бас ауруын тудырмай, ақша табуға көмектесуі керек. Бұлтқа дұрыс өтіңіз!